GUDOOMIYAHA BAANKA DHEXE CALI IBRAAHIM OO WAR-SAXAFADEED KA SOO SAARAY HOOS U DHACA SICIR BARARKA

 

WAR-SAXAFADEED: HOOS U DHACA SICIR BARARKA IYO DIGNIIN KU WAAJAHAN SARRIFLAYAASHA & SHIRKADAHA ISGAADHSIINTA.

 

Sida uu qeexaayo Xeer Lr 54/2012 Qodobkiisa 4aad  waajibaadka asaasiga ah ee Baanka Dhexe waxa ugu muhiimsan dejinta ascaarta  iyo ilaalinta qiimaha Shilinka Somaliland. Waxa kale oo uu masuul ka yahay samaynta iyo  fulinta  siyaasadda lacagta   “Monetary Policy”. Haddaba annaga oo waajibaadkaas ka duulayna  waxaanu Bulshada Somaliland la wadaagaynaa  xogaha rasmiga ah ee soo socda:

 

A ) Hoos u  dhac  ku yimid  sicir bararka   & Sababaha.

 

Sicir bararkii ka jiray Somaliland  waxa uu halkii ugu saraysay gaadhay  bishii February 2018 oo uu taabtay 19.1%.  Balse  laga bilaabo Bishii March 2018   sicir bararku  bil walba si tartiib ah  ayuu hoos ugu soo dhacaayay. Tusaale ahaan  Bishii March  2018 wuxuu sicir bararku hoos ugu soo degay:18.9 %; April  18.3%; May  17.6%;  June 15%;  July 13.6%; Aug 13.7%; Sept  9.6%; iyo  Oct, 2018   oo uu ku soo dhacay  8.4%. Taas macnaheedu  maaha sicir barar ma jiro, balse waxa weeye xaalad cusub oo dalku galay  afka qalaadna  loogu yeedho “Disinflation”.  Waa  xaalad dhaqaale oo caafimaad qabta una wanaagsan dalalka soo koraaya ee sicir bararku haleelay.  Sababaha ugu mudan  ee keenay hoos u dhaca tartiibta ah ee sicir bararka   “Disinflation” waxa ka mid ah:

 

Kharashaadkii  badnaa ee   dawladda Dhexe soo dayn jirtay  kana baxsanaa oddoroska Miisaaniyadda iyo mashariicda horumarinta qaranka  oo guud ahaanba joogsaday.

Baanka Dhexe oo xakameeyay  xaddiga lacagta suuqa gelaysa “Money supply”.

Baanka Dhexe oo maareeya  suuqa sarrifka lacagta  soona  saara sicir dhexe “Daily guidance rate”.   Sarriflihii  Sicirka Dhexe  kor u dhaafa wax ka badan 2% waxa laga saaraa systemka  elekrooniga ah ee lacagta lagu kala beddesho  ruqsaddana waa lagala noqdaa.

Wax-soosaarka dalagga beeraha dalka  oo kordhay iyo khudaartii laga keeni jiray dalalka jiiraanka oo yaraatay.

Xukuumadda Somaliland oo  mamnuucday   in wixii ka yar $100  laysugu  diro adeegyada  Zaadka  & Edahab taaso kor u qaadday  Isticmaalka, Faafinta, iyo  Kaydinta Shilinka Somaliland.Waxa xusid iyo ammaan  mudan in  adeegyada Zaad & Edahab ay  door wayn  ka qaateen hirgelinta mashruuca  isticmaalka iyo faafinta lacagta qaranka.

 

  1. B) Digniin Ku waajahan Sarriflayaasha & Shirkadaha Isgaadhsiinta.

 

Sida ku cad Xeer No. 54/2012, Baanka Dhexe ee Somaliland wuxuu u xilsaaran yahay dejinta ascaarta guud iyo xasilloonida qiimaha SLSH, dalkuna  wuxuu galay xaalad cusub oo sicir bararku hoos ugu dhacay  8.4% bishii October  2018. Haddaba, waxaanu dareen-nay dad aan ku xeel dheerayn arrimaha dhaqaalaha oo si khaldan u tarjumay sababaha keenay hoos u dhaca tartiibaysan ee sicir bararka. Waxaanu uga digaynaa Sarriflayaasha iyo Hay’adaha  Maaliyadeed ee  wareegtadani khusayso  inay qabtaan War-saxaafadeedyo ay ku  baahinayaan  xogo-dhaqaale oo xaqiiqada ka fog  bulshadana ku ridaaya jaahwareer.

 

Waxa kale  oo Baanka Dhexe ee Somaliland  si dhaw ula socda  qaar ka mid ah Shirkadaha Waawayn ee Isgaadhsiinta oo  si dadban ugu xadgudbay Go’aankii Xukuumadu ku mamnuucaayay in laysu diro wixii kar $ 100.  Waxa iyana jirta  Shirkadda Golis oo  suuqa sarrifka soo gashay  iyadoon  Baanka Dhexe ka  haysan  ruqsad Maaliyadeed  “Financial License”.  Baanka Dhexe ee Somaliland wuxuu  si dhakhso ah u qaadi doonaa tallaabooyin waafaqsan sharciga  oo ay ka mid yihiin  ruqsad kala noqosho iyo xidhitaanka xafiisyadooda iyo goobaha ganacsigooda.

 

 

ALLAA MAHAD LEH

 

Cali Ibraahim Jaamac

 

(Guddoomiyaha Baanka Dhexe ee JSL

 

 

 

 

No Comments

Give a Reply

%d bloggers like this: